Skolioza u dzieci leczenie Warszawa

TL;DR

Skolioza u dziecka często rozwija się po cichu. Nie boli, nie przeszkadza w codziennym funkcjonowaniu i nie daje wyraźnych objawów. Rodzic najczęściej zauważa dopiero asymetrię: jedno ramię wyżej, odstającą łopatkę, nierówną talię albo garb żebrowy widoczny przy pochyleniu.

Wczesna konsultacja ortopedyczna ma ogromne znaczenie, bo u dzieci i nastolatków kręgosłup może zmieniać się bardzo szybko, szczególnie w okresie intensywnego wzrostu. Skolioza wykryta odpowiednio wcześnie w wielu przypadkach może być leczona zachowawczo: fizjoterapią, ćwiczeniami specyficznymi dla skoliozy i gorsetem ortopedycznym.

W klinice kręgosłupa Spinamed prowadzimy diagnostykę i leczenie skoliozy u dzieci oraz młodzieży – od oceny ortopedycznej, przez plan leczenia zachowawczego, aż po kwalifikację do leczenia operacyjnego w zaawansowanych przypadkach.

Konsultacje przeprowadza lek. Aleksander Psuja, który jest specjalistą ortopedii i traumatologii narządu ruchu, zajmujący się leczeniem wad postawy oraz skolioz u dzieci i młodzieży.

Wizyty umawiane są pod numerem: +48 22 150 20 99

Czym jest skolioza u dzieci?

Skolioza to nie są po prostu „krzywe plecy” albo chwilowo gorsza postawa. To trójpłaszczyznowa deformacja kręgosłupa, w której boczne skrzywienie przekracza 10° według metody Cobba. Oznacza to, że kręgosłup nie tylko wygina się w bok, ale także rotuje.

Właśnie ta rotacja może powodować charakterystyczny garb żebrowy albo wał mięśniowy, który rodzic zauważa najczęściej wtedy, gdy dziecko pochyla się do przodu. Problem może być przez długi czas niewidoczny, szczególnie jeśli dziecko nosi luźne ubrania.

Najczęstszym typem jest skolioza idiopatyczna, która odpowiada za około 80% przypadków. Pojawia się bez jednej, uchwytnej przyczyny, najczęściej u dziewcząt w wieku 10-14 lat, czyli w okresie skoku wzrostowego. To nie jest efekt złego siedzenia, ciężkiego plecaka ani „lenistwa” dziecka.

Do innych typów należą skoliozy wrodzone, wynikające z zaburzeń budowy kręgów w życiu płodowym, oraz skoliozy nerwowo-mięśniowe, które mogą występować na przykład u dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym albo dystrofią mięśniową.

Nieleczona lub zbyt późno rozpoznana skolioza może narastać. Z czasem może prowadzić do utrwalenia deformacji, szybszych zmian przeciążeniowych i bólu, a w bardzo zaawansowanych przypadkach również do problemów z pracą serca i płuc.

Dlatego najważniejsze jest nie to, żeby rodzic sam rozpoznał typ skoliozy, ale żeby w odpowiednim momencie zgłosił dziecko do specjalisty.

Objawy skoliozy u dzieci. Kiedy zgłosić się do ortopedy?

Największa pułapka skoliozy polega na tym, że nie powoduje bólu. Dziecko może mieć skrzywienie 20-30° i nadal normalnie chodzić do szkoły, ćwiczyć na WF-ie, biegać, jeździć na rowerze i nie zgłaszać żadnych dolegliwości.

Dlatego rodzic nie powinien czekać na ból. Przy skoliozie ważniejsza jest obserwacja sylwetki, szczególnie w okresie intensywnego wzrostu.

Sygnały, które powinny skłonić do konsultacji ortopedycznej:

• jedno ramię ustawione wyraźnie wyżej niż drugie,
• jedna łopatka bardziej odstająca albo ustawiona wyżej,
• nierówna linia bioder lub talii,
• widoczne wygięcie kręgosłupa w bok,
• pochylenie tułowia w jedną stronę,
• asymetria pleców przy pochyleniu do przodu,
• garb żebrowy albo wał mięśniowy widoczny w teście Adamsa.

Pojedynczy objaw nie musi oznaczać ciężkiej skoliozy. Ale jeśli widzisz, że postawa dziecka się zmieniła, nie warto czekać kilka miesięcy „aż samo przejdzie”. U dziecka, które szybko rośnie, kilka miesięcy może mieć duże znaczenie.

Prosty test w domu – test Adamsa

Test Adamsa możesz wykonać samodzielnie w domu. Nie zastępuje on wizyty u ortopedy, ale pomaga zauważyć asymetrię, która bywa niewidoczna w normalnej pozycji stojącej.

Poproś dziecko, żeby stanęło prosto, a następnie powoli pochyliło się do przodu. Ręce powinny luźno zwisać, a kolana pozostać wyprostowane. Stań za dzieckiem i spójrz na plecy z poziomu jego kręgosłupa.

Jeśli jedna strona klatki piersiowej albo dolnych pleców jest wyraźnie wyżej, może to oznaczać rotację kręgosłupa. To jeden z najważniejszych sygnałów, że dziecko powinno zostać zbadane przez ortopedę.

Warto też pamiętać o zwykłej obserwacji. Dzieci i nastolatki często noszą luźne bluzy i koszulki, które ukrywają asymetrię. Dobrą okazją do spokojnej oceny postawy są sytuacje, gdy dziecko jest bez koszulki na przykład przed basenem, po treningu albo podczas przebierania.

Nie chodzi o to, żeby rodzic codziennie „kontrolował” dziecko. Chodzi o uważność. Jeśli coś zaczyna wyglądać inaczej niż wcześniej, warto to sprawdzić.

Diagnostyka skoliozy u dzieci w Warszawie

W Spinamed diagnostyka skoliozy zaczyna się od dokładnego badania klinicznego. Na pierwszej wizycie lekarz ocenia nie tylko sam kręgosłup, ale też całą postawę dziecka, ustawienie miednicy, symetrię tułowia, kończyny dolne oraz ewentualne objawy neurologiczne.

Podczas konsultacji specjalista może wykonać:

• ocenę postawy i symetrii tułowia,
• test Adamsa,
• ocenę ustawienia miednicy,
• ocenę kończyn dolnych,
• podstawowe badanie neurologiczne,
• analizę dotychczasowych badań obrazowych, jeśli rodzic je posiada.

Podstawowym badaniem obrazowym przy podejrzeniu skoliozy jest RTG całego kręgosłupa w pozycji stojącej, zwykle w projekcji przednio-tylnej i bocznej, z ujęciem miednicy. To badanie pozwala ocenić rzeczywistą wielkość skrzywienia i zaplanować dalsze leczenie.

Na podstawie badania RTG lekarz ocenia między innymi:

• kąt Cobba – czyli stopień skrzywienia kręgosłupa,
• test Rissera – czyli dojrzałość kostną i ryzyko dalszej progresji,
• balans kręgosłupa – czyli to, czy tułów utrzymuje właściwą oś,
• typ i lokalizację skrzywienia.

Bardzo ważny jest również wywiad. Lekarz pyta o wiek dziecka, tempo wzrostu, moment pierwszej miesiączki u dziewcząt, historię rodzinną skoliozy, aktywność fizyczną, ból oraz wcześniejsze leczenie.

Te informacje pomagają odpowiedzieć na najważniejsze pytanie: czy skolioza jest stabilna, czy istnieje ryzyko, że będzie szybko postępować.

W uzasadnionych przypadkach lekarz może zlecić dodatkowe badania, takie jak RTG zgięciowe, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa albo dodatkowa diagnostyka neurologiczna. Nie są one potrzebne u każdego dziecka, ale bywają konieczne przy skoliozach wrodzonych, nietypowych, bolesnych, szybko postępujących albo przed planowaniem operacji.

Leczenie skoliozy u dzieci i młodzieży

Plan leczenia skoliozy ustala się indywidualnie. Nie decyduje o nim wyłącznie liczba stopni widoczna na RTG. Lekarz bierze pod uwagę kąt Cobba, wiek biologiczny dziecka, dojrzałość kostną, tempo progresji, typ skrzywienia i ogólną sytuację pacjenta.

To bardzo ważne, bo dwoje dzieci z takim samym kątem skrzywienia może wymagać zupełnie innego postępowania. Inaczej leczymy dziecko, które prawie zakończyło wzrost, a inaczej dziecko, które dopiero wchodzi w największy skok wzrostowy.

W leczeniu skoliozy u dzieci i młodzieży stosuje się najczęściej trzy główne metody:

• fizjoterapię i ćwiczenia specyficzne dla skoliozy,
• gorset ortopedyczny,
• leczenie operacyjne w zaawansowanych przypadkach.

Fizjoterapia i ćwiczenia korekcyjne przy mniejszych skrzywieniach

Przy niewielkich skrzywieniach podstawą leczenia jest indywidualna fizjoterapia i regularna obserwacja. Najczęściej stosuje się ćwiczenia specyficzne dla skoliozy, czyli PSSE, do których należą między innymi metoda Schroth, FITS i inne podejścia ukierunkowane na trójwymiarową korekcję postawy.

To nie są zwykłe ćwiczenia „na proste plecy”. Dobrze dobrana terapia uczy dziecko, jak aktywnie korygować ustawienie tułowia, jak pracować oddechem, jak wzmacniać stabilizację i jak przenosić nowe nawyki do codzienności.

Fizjoterapię zalecamy praktycznie każdemu dziecku ze skoliozą, bo nawet małe skrzywienie jest sygnałem, że trzeba nauczyć dziecko świadomej pracy z kręgosłupem. Nawyk regularnych ćwiczeń wypracowany w młodym wieku może zostać z dzieckiem na całe życie.

W części przypadków potrzebne jest też wyrównanie ustawienia miednicy, na przykład przy nierówności długości kończyn. Wtedy lekarz może zalecić wkładki korekcyjne do obuwia. Czasem takie postępowanie, połączone z fizjoterapią i obserwacją, wystarcza do zahamowania pogłębiania się problemu.

Najważniejsze jest jednak to, żeby ćwiczenia były dobrane do konkretnego typu skrzywienia. Gotowe zestawy z internetu nie zastępują terapii prowadzonej przez specjalistę pracującego ze skoliozami.

Gorset ortopedyczny przy skoliozie u dziecka

Przy większych skrzywieniach, szczególnie u dzieci, które nadal rosną, konieczne może być leczenie gorsetowe. Najczęściej dotyczy to skrzywień około 20-40° Cobba, choć ostateczna decyzja zależy od wieku biologicznego, testu Rissera, tempa progresji i typu skoliozy.

Gorset ortopedyczny jest wykonywany indywidualnie na podstawie zlecenia lekarskiego. Jego zadaniem jest przede wszystkim zahamowanie progresji deformacji i utrzymanie możliwie dobrego balansu kręgosłupa.

Warto powiedzieć to uczciwie – gorset nie jest łatwym leczeniem. Dla dziecka, szczególnie nastolatka, to duża zmiana. Trzeba przyzwyczaić się do noszenia go przez wiele godzin dziennie, pogodzić leczenie ze szkołą, ubraniami, relacjami i aktywnością. Dlatego w Spinamed rozmawiamy z rodzicami i dzieckiem nie tylko o samym kącie Cobba, ale też o codziennym życiu z gorsetem. Leczenie ma być skuteczne, ale musi być też realne do wykonania przez dziecko i rodzinę.

Celem gorsetu jest zatrzymanie pogłębiania się skoliozy. Redukcja skrzywienia jest możliwa i pożądana, ale nie zawsze się udaje. Wiele zależy od elastyczności kręgosłupa, jakości gorsetu, regularności noszenia i współpracy całego zespołu: lekarza, fizjoterapeuty, ortotyka, rodziców i dziecka.

Leczenie gorsetowe trwa zwykle do osiągnięcia dojrzałości kostnej. To wymagający proces, ale u wielu dzieci pozwala uniknąć operacji.

Leczenie operacyjne skoliozy

Leczenie operacyjne rozważa się zwykle przy skrzywieniach powyżej 40-45° Cobba, szczególnie jeśli dziecko nadal rośnie, a skolioza ma ryzyko dalszej progresji. Decyzja nigdy nie powinna jednak opierać się wyłącznie na jednej liczbie.

Lekarz bierze pod uwagę wiek biologiczny dziecka, tempo pogłębiania się skrzywienia, potencjał dalszego wzrostu, typ skoliozy, balans tułowia i dotychczasowe leczenie.

Celem operacji jest zmniejszenie deformacji i trwałe zahamowanie jej progresji. Zabieg polega na korekcji skrzywienia i stabilizacji kręgosłupa do czasu uzyskania zrostu kostnego.

Operacja wykonywana jest w znieczuleniu ogólnym z neuromonitoringiem śródoperacyjnym IONM, który na bieżąco kontroluje funkcję układu nerwowego i zwiększa bezpieczeństwo zabiegu. Pacjenci są zwykle pionizowani już następnego dnia po operacji. Wyjście ze szpitala następuje zazwyczaj po około tygodniu. Powrót do aktywności fizycznej jest możliwy po kilku miesiącach, w zależności od zakresu operacji i zaleceń chirurga.

Lek. Aleksander Psuja operuje dzieci i młodzież komercyjnie oraz w ramach umowy z NFZ w Warszawskim Centrum Opieki Medycznej Kopernik.

Dla rodzica sama rozmowa o operacji może być trudna. Warto jednak pamiętać, że konsultacja chirurgiczna nie oznacza automatycznie operacji. Oznacza ocenę ryzyka, możliwości i momentu, w którym leczenie zachowawcze może już nie wystarczać.

Dlaczego warto skonsultować się z chirurgiem kręgosłupa, a nie tylko fizjoterapeutą?

Fizjoterapeuta specjalizujący się w leczeniu skoliozy jest bardzo ważnym czlonkiem zespołu medycznego. Dobrze prowadzona fizjoterapia może pomóc zahamować progresję, poprawić kontrolę postawy i wspierać dziecko w codziennym funkcjonowaniu.

Ale przy skoliozie u dziecka sama fizjoterapia nie zawsze wystarcza. Najważniejsze jest rozpoznanie momentu, w którym trzeba wdrożyć gorset, zmienić strategię leczenia albo rozważyć kwalifikację chirurgiczną.

Tę ocenę powinien wykonać lekarz, który rozumie zarówno leczenie zachowawcze, jak i operacyjne. Chirurg kręgosłupa może powiedzieć rodzicom nie tylko: „czy operacja jest potrzebna teraz”, ale też: „jakie jest ryzyko, że będzie potrzebna, jeśli skrzywienie będzie dalej postępować”.

Zdarza się, że dzieci trafiają do specjalisty zbyt późno, często po kilku latach ćwiczeń lub gorsetowania bez pełnej oceny chirurgicznej. W takich sytuacjach skrzywienie bywa już większe, mniej elastyczne i trudniejsze do leczenia.

Wczesna konsultacja u chirurga kręgosłupa nie odbiera dziecku szansy na leczenie zachowawcze. Wręcz przeciwnie, pozwala prowadzić je bezpieczniej, z pełnym obrazem sytuacji i bez utraty cennego czasu.

Dla rodzica to często daje najważniejszą rzecz: jasność. Czy możemy spokojnie ćwiczyć? Czy potrzebny jest gorset? Czy trzeba działać szybciej? Czy jesteśmy jeszcze w dobrym momencie?